« wstecz VADEMECUM TAŃCA » Balet VADEMECUM TAŃCA

            Taniec klasyczny to specyficzna forma tańca, zwana też baletem. Różnica polega na tym, że termin balet odnosi się do spektaklu odbywającego się na scenie, natomiast termin taniec klasyczny odnosi się do techniki, jakiej używają tancerze.

Taniec klasyczny wywodzi się z renesansowych tańców dworskich udoskonalonych na dworze Ludwika XIV, który wykształcił pierwszych zawodowych choreografów i pedagogów. Balety opierały się wtedy głównie na kombinacjach kroków pochodzących z basse dance, pawany i menueta. Suknie kobiet były na tyle ciężkie i długie, że uniemożliwiały zbyt skomplikowane ruchy nóg a o podskokach w ogóle nie było mowy, z tego powodu partie solowe najczęściej wykonywali mężczyźni. Dopiero La Camargo 5 maja 1726 r. skróciła suknie o kilka centymetrów i jako pierwsza uniosła się na scenie w powietrze, wzbogaciła tym taniec, ale jednocześnie wywołała skandal. Po rewolucji francuskiej kostiumista Opery paryskiej Maillot, wynalazł trykoty, czym przyczynił się do dalszego rozwoju techniki tańca klasycznego, opartej już wtedy na pięciu pozycjach nóg, ze stopami lekko wykręconymi na zewnątrz.

Zasady tańca klasycznego skodyfikował w oparciu o estetyczne kanony klasycznej sztuki starożytnej Carlo Blasis w Traite elementaire (1820), tworząc system dokładnie opracowanych ruchów ciała, oznaczonych terminologią francuską. Doprowadzono je do perfekcji w okresie romantyzmu, kiedy tancerki zaczęły używać usztywnionych baletek zwanych pointami, dzięki którym mogły wspinać się na czubki palców. Forma teatralna baletu klasycznego, ukształtowana w XIX w. polega na uszeregowaniu stałych schematów, wykonywanych techniką klasyczną.

Najbardziej znanymi baletami, w których wykorzystuje się technikę tańca klasycznego są: Jezioro łabędzie P. Czajkowskiego, Giselle A. Adama, Spartakus A. Chaczaturiana, Coppelia L. Deliba, Don Kichot L. A. Minkusa.


Słownik terminologii podstawowej tańca klasycznego:
Arabesque
-- arabeska, poza w tańcu (inspirowana motywami orientalnymi). Ciało postawione na jednej nodze, druga wyprostowana, uniesiona z tyłu. Dla uzyskania poprawności należy zachować równowagę. W pozie tej wykonuje się również tendu, obroty i skoki. Wyróżnia się cztery pozycje arabesque, uzależnione od położenia rąk.
Atittude -- poza w tańcu. Ciało postawione na jednej nodze, druga zgięta z tyłu lub przodu, wykręcona, uniesiona. W pozie tej wykonuje się również obroty i skoki.
Battement
-- ruch nogi polegający na jej odwodzeniu i przywodzeniu, w jakimkolwiek kierunku, wyprostowanej lub zgiętej, po podłodze lub w powietrzu.
Chaînes
-- ciąg obrotów na palcach lub pół palcach dwóch nogach, podczas których lewa noga kończąc obrót staje na miejscu prawej. Nogi powinny być trzymane jak najbliżej siebie, nie "rozjeżdżanie się" podczas  jest koniecznym warunkiem dobrego wykonania. Rozpędu  nabiera się wyrzucając jedną rękę w przód, później obie ręce trzyma się blisko tułowia złączone.
Chassé
-- skok, przy wykonaniu którego jedna noga jakby "dogania" drugą, łączy się z nią w V pozycji w najwyższym punkcie skoku. Może być samodzielnym ruchem lub być wykonywane jako pas łączące między wielkimi skokami.
Demi-plié relevé
-- termin łączący dwa ruchy w nierozerwalną całość -- półprzysiad i następnie powstanie na pół palce i palce, np. przed piruetem.
Développé
-- rodzaj battements. Noga pracująca z V pozycji zgięta w kolanie sunie noskiem po drugiej nodze, dosięga kolana i zostaje wyciągnięta w przód, w bok lub w tył. Osiągnąwszy maksymalną wysokość zostaje opuszczona do V pozycji.
Jeté
(dosłownie z jęz. francuskiego - rzucać) -- podstawowy "element" pas (kroku) klasycznego w tańcu polegający na wyrzucie nogi silnie wyprostowanej w stawie kolanowym w zadanym kierunku; w "dużych skokach" jest to także skok.
Passé
-- droga nogi pracującej podczas wykonywania pas (przejściu z jednej pozycji w drugą). Noga może przechodzić na poziomie kolana oraz na poziomie I pozycji (par terre).
Pirouette-- dawniej termin oznaczający rodzaj obrotu w tańcu, obecnie używany tylko w stosunku do tańca żeńskiego. W tańcu męskim wszystkie rodzaje obrotów noszą nazwę tours.
Pique
-- pozycja tańca baletowego, kiedy balerina staje na końcach palców bez uprzedniego zginania kolan.
Plié
-- francuskie określenie dla pracy nóg, stosowane w tańcu klasycznym, które można przetłumaczyć na język polski jako przysiad. Wykonuje się je w pięciu pozycjach tańca klasycznego, między innymi jako jedno z ćwiczeń baletowych, wykonywanych przy  drążku. Plié jest nieodłącznym elementem każdego klasycznego pas (ciąg taneczny). Nadaje tańcowi charakterystyczną miękkość i plastykę.
Pointe
-- pozycja tańca baletowego polegająca na staniu na czubkach palców.
Relevé
-- podniesienie się tancerza (tancerki) na pół palce lub palce, może także oznaczać podniesienie wyprostowanej nogi na wysokość 90o w różnych kierunkach.